🇬🇧 English

Depresyon (Majör Depresif Bozukluk)

Tanım

Majör Depresif Bozukluk (MDB), kalıcı depresif ruh hali, anhedoni (Anhedonia) ve işlevsel bozulmaya yol açan bilişsel ve somatik semptomlarla karakterize bir duygudurum bozukluğudur. Tanı, depresif ruh hali veya ilgi kaybı dahil olmak üzere ≥2 hafta boyunca ≥5 semptom gerektiren DSM-5 / ICD-11 kriterlerine dayanır.

Semptomlar

  • Kalıcı depresif ruh hali
  • Anhedoni (ilgi veya zevk kaybı)
  • Kilo veya iştah değişiklikleri
  • Uykusuzluk (insomnia) veya aşırı uyku (hipersomnia)
  • Psikomotor ajitasyon veya yavaşlama
  • Yorgunluk veya enerji kaybı
  • Değersizlik veya aşırı suçluluk duyguları
  • Dikkat bozukluğu veya kararsızlık
  • Tekrarlayan ölüm düşünceleri veya intihar düşüncesi

Alt Tipler

  • Melankolik özellikler
  • Atipik özellikler
  • Psikotik özellikler
  • Doğum öncesi/sonrası başlangıç
  • Mevsimsel örüntü (Mevsimsel Duygudurum Bozukluğu)
  • Tedaviye dirençli depresyon (TDD)

Kalıtılabilirlik ve Etiyoloji

Depresyon yalnızca ~%40 oranında kalıtılabilirdir (şizofreni veya bipolar bozukluktan daha düşük); bu durum çevresel ve epigenetik faktörlerin kritik rolünü vurgular. Stresli yaşam olayları başlıca kırılganlık faktörüdür. (Kaynak: Nestler 2016)

Epigenetik Mekanizmalar (Epigenetic Mechanisms)

  • NAc, hipokampus, PFC’de histon deasetilasyonu: HDAC inhibisyonu kemirgen modellerinde antidepresan benzeri etkiler üretir. Azalmış histon asetilasyonunun (hipooasetilasyon) depresyon patofizyolojisinin bir parçası olduğunu düşündürür. (Hipotez — hayvan modellerinde doğrulandı, sınırlı insan verisi.)
  • NAc’de H3K9me2 kaybı: Kronik sosyal yenilgi stresi G9a/GLP metiltransferazları azaltır ve bu baskılayıcı işareti düşürür. Bu maladaptiftir; fluoxetine belirli lokusları (Camkiia, Ras) geri kazandırır. (Hayvan modellerinde kanıtlanmış; bazı lokuslarda insanlarda doğrulandı.)
  • Rac1 ve BDNF‘de H3K27me3: Artmış baskılayıcı metilasyon ifadeyi azaltır; dendritik diken değişiklikleri bunu izler. (İnsan otopsi dokusunda doğrulandı.)
  • NAc’de Dnmt3a artışı: Kronik stres DNMT3a ifadesini artırır; DNMT inhibisyonunun antidepresan etkileri vardır. (Hayvan modeli bulgusu; insanlardaki mekanizma henüz belirlenmedi.)
  • PVN’de CRF demetilasyonu: Duyarlı fareler Crf promotöründe azalmış DNA metilasyonu gösterir, CRF ve HPA ekseni hiperaktivitesini artırır. İmipramin ile geri döndürülür. (Hayvan modeli.)
  • Gelişimsel epigenetik: Erken yaşam olumsuzlukları (doğum öncesi stres, anne ayrılığı, düşük anne bakımı) Nr3c1, BDNF, Avp‘de kalıcı epigenetik değişikliklere yol açarak yaşam boyu stres kırılganlığını değiştirir. (Hem hayvan hem insan kanıtı.)

İlişkili Beyin Bölgeleri

  • Nucleus accumbens (NAc)
  • Hipokampus
  • Prefrontal korteks (PFC)
  • Amigdala
  • Hipotalamusun paraventriküler çekirdeği (PVN)

Bağlantılar